ترانس جریان
ترانس جریان یا CT یکی از تجهیزات مهم در تابلو برق و سیستمهای اندازهگیری و حفاظت است که برای تبدیل جریانهای بالا به جریان استاندارد و قابلاندازهگیری استفاده میشود. این تجهیز امکان اتصال آمپرمتر، کنتور، رله حفاظتی و تجهیزات مانیتورینگ را به مدارهای قدرت فراهم میکند، بدون اینکه تجهیزات اندازهگیری مستقیماً با جریان اصلی مدار درگیر شوند.
انواع ترانس جریان
ترانس جریان حلقوی
ترانس جریان حلقوی دارای هستهای با سوراخ مرکزی است و کابل یا شینه از داخل آن عبور میکند. این مدل برای اندازهگیری جریان کابلها و شینهها در تابلو برق کاربرد دارد.
ترانس جریان هستهجداشونده
در مدل هستهجداشونده، بدنه ترانس از یک بخش بازشونده تشکیل شده و بدون بازکردن کامل کابل میتوان آن را نصب کرد. این نوع برای اندازهگیری جریان در تابلوهای موجود و پروژههای توسعهای مناسب است.
ترانس جریان عبوری یا پنجرهای
در ترانس جریان عبوری، کابل یا شینه از پنجره داخلی ترانس عبور میکند. این مدل در تابلوهای توزیع، اندازهگیری مصرف و سیستمهای حفاظتی استفاده میشود.
ترانس جریان ریلی و تابلویی
این ترانسها برای نصب روی ریل یا صفحه تابلو طراحی شدهاند و در مدارهای اندازهگیری، کنترل و حفاظت کاربرد دارند. نوع نصب و ابعاد آنها باید با فضای داخلی تابلو سازگار باشد.
ترانس جریان حفاظتی
ترانس جریان حفاظتی برای ارسال جریان مناسب به رلههای حفاظتی استفاده میشود. در این مدل، دقت عملکرد در محدوده جریان خطا، کلاس حفاظتی و نقطه اشباع اهمیت زیادی دارد.
ترانس جریان اندازهگیری
ترانس جریان اندازهگیری برای اتصال به آمپرمتر، کنتور، پاورمتر و تجهیزات مانیتورینگ استفاده میشود. دقت اندازهگیری در جریانهای کاری معمول، مهمترین معیار انتخاب این مدل است.
مشخصات فنی مهم ترانس جریان
هنگام انتخاب ترانس جریان باید مشخصات زیر بررسی شود:
-
جریان اولیه
-
جریان ثانویه
-
نسبت تبدیل
-
کلاس دقت
-
توان نامی یا Burden
-
فرکانس کاری
-
جریان حرارتی کوتاهمدت
-
جریان دینامیکی قابل تحمل
-
قطر پنجره داخلی
-
ابعاد و روش نصب
-
تعداد هستهها
-
کلاس حفاظتی برای رلهها
-
عایقبندی و ولتاژ عایقی
-
درجه حفاظت در صورت نیاز
جریان ثانویه ترانس جریان معمولاً ۵ آمپر یا ۱ آمپر است. انتخاب بین این دو مقدار باید با ورودی آمپرمتر، کنتور، رله یا پاورمتر سازگار باشد.
راهنمای انتخاب ترانس جریان
برای انتخاب CT ابتدا باید جریان نامی مدار و نوع کاربرد مشخص شود. اگر هدف، اندازهگیری مصرف برق باشد، کلاس دقت و توان نامی باید با دستگاه اندازهگیری هماهنگ باشد. در مدارهای حفاظتی، علاوه بر نسبت تبدیل، کلاس حفاظتی و رفتار ترانس در جریانهای اتصال کوتاه اهمیت بیشتری دارد.
قطر کابل یا ابعاد شینه نیز باید با پنجره داخلی ترانس سازگار باشد. ترانس با پنجره کوچک روی کابل یا شینه نصب نمیشود و انتخاب مدل بیشازحد بزرگ نیز ممکن است باعث افزایش هزینه و اشغال فضای تابلو شود.
در مدارهای سهفاز، معمولاً برای هر فاز یک ترانس جریان نصب میشود؛ مگر اینکه ساختار سیستم و روش اندازهگیری، آرایش دیگری را ایجاب کند.
نکته ایمنی مهم
ثانویه ترانس جریان نباید هنگام عبور جریان از اولیه، بهصورت باز باقی بماند. بازبودن مدار ثانویه میتواند ولتاژ خطرناک ایجاد کند و به ترانس یا تجهیزات متصل آسیب بزند. در زمان تعمیر یا جداسازی آمپرمتر و رله، باید از ترمینال تست، اتصال کوتاه مناسب یا روش ایمن مورد تأیید سازنده استفاده شود.
کاربرد ترانس جریان
ترانس جریان در بخشهای زیر استفاده میشود:
-
تابلوهای برق صنعتی و ساختمانی
-
تابلوهای توزیع و اندازهگیری
-
آمپرمتر و کنتور برق
-
پاورمتر و سیستم مدیریت انرژی
-
رلههای حفاظتی
-
تابلوهای کنترل موتور
-
پستهای برق و تجهیزات فشار ضعیف و متوسط
-
سیستمهای مانیتورینگ و اتوماسیون صنعتی
-
اندازهگیری جریان ژنراتور و ترانسفورماتور
قیمت ترانس جریان
قیمت ترانس جریان به نسبت تبدیل، جریان اولیه، جریان ثانویه، کلاس دقت، توان نامی، نوع هسته، ابعاد پنجره، تعداد هسته و برند بستگی دارد. مدلهای حفاظتی، چندهستهای و دارای دقت بالاتر معمولاً قیمت بیشتری دارند.
برای استعلام قیمت دقیق باید اطلاعاتی مانند جریان مدار، نوع کابل یا شینه، جریان ثانویه موردنیاز، کاربرد اندازهگیری یا حفاظتی و فضای نصب مشخص باشد. مقایسه قیمت بدون بررسی کلاس دقت و توان نامی ممکن است باعث انتخاب ترانس نامناسب شود.
خرید ترانس جریان از تیار صنعت
در تیار صنعت انواع ترانس جریان اندازهگیری و حفاظتی در مدلهای حلقوی، عبوری، هستهجداشونده، ریلی و تابلویی ارائه میشود. برای انتخاب صحیح، جریان اولیه، نسبت تبدیل، جریان ثانویه، کلاس دقت، توان نامی و ابعاد محل نصب باید با نیاز مدار و تجهیزات متصل مطابقت داشته باشد.