تایمر و ساعت فرمان
تایمر و ساعت فرمان از تجهیزات مهم مدارهای کنترل و اتوماسیون هستند که برای تغییر وضعیت یک مدار بر اساس زمان استفاده می شوند. تایمر می تواند یک فرمان را پس از مدت مشخصی ایجاد یا قطع کند، در حالی که ساعت فرمان برای اجرای برنامه های زمانی مشخص در طول روز یا هفته به کار می رود. این تجهیزات در تابلوهای برق، سیستم های روشنایی، موتورخانه ها، تهویه، پمپ ها و بسیاری از مدارهای صنعتی و ساختمانی کاربرد دارند.
انتخاب تایمر یا ساعت فرمان باید بر اساس نوع عملکرد مورد نیاز، محدوده زمانی، نوع و ولتاژ تغذیه، ظرفیت کنتاکت خروجی و نحوه نصب انجام شود. در تیار صنعت می توانید مدل های مختلف تایمر و ساعت فرمان را با توجه به مشخصات فنی و کاربرد مورد نظر بررسی و انتخاب کنید.
تایمر و ساعت فرمان چیست و چه کاربردی دارد؟
تایمر تجهیزی است که تغییر وضعیت خروجی را بر اساس یک بازه زمانی مشخص انجام می دهد. برای مثال می توان تنظیم کرد که با دریافت فرمان، خروجی پس از چند ثانیه فعال شود یا پس از مدت مشخصی قطع شود.
ساعت فرمان یا Time Switch برای اجرای فرمان در زمان های از پیش تعیین شده استفاده می شود. برخلاف تایمر که معمولاً زمان را نسبت به یک رویداد یا دریافت فرمان محاسبه می کند، ساعت فرمان می تواند بر اساس ساعت و تقویم، مدار را در زمان مشخص روشن یا خاموش کند.
کاربردهای رایج این تجهیزات عبارتند از:
- کنترل زمان بندی شده روشنایی
- کنترل پمپ ها
- کنترل فن و سیستم های تهویه
- کنترل هیتر و تجهیزات گرمایشی
- تابلوهای برق صنعتی
- موتورخانه ها
- تابلوهای برق ساختمان
- کنترل تجهیزات بر اساس برنامه روزانه یا هفتگی
- ایجاد تأخیر در مدارهای فرمان
- کنترل خودکار تجهیزات بدون نیاز به فرمان دستی
تفاوت تایمر و ساعت فرمان چیست؟
اگرچه هر دو تجهیز برای کنترل زمانی استفاده می شوند، منطق عملکرد آنها متفاوت است.
| ویژگی | تایمر | ساعت فرمان |
|---|---|---|
| مبنای عملکرد | زمان نسبت به یک فرمان یا رویداد | ساعت و برنامه زمانی |
| کاربرد اصلی | تأخیر، قطع یا وصل پس از زمان مشخص | روشن و خاموش کردن در ساعت مشخص |
| تنظیم روزانه/هفتگی | بسته به مدل | در مدل های دیجیتال رایج |
| کاربرد در مدار فرمان | بسیار رایج | رایج |
| کنترل روشنایی بر اساس ساعت | محدود به نوع مدل | کاربرد اصلی |
| ایجاد تأخیر زمانی | کاربرد اصلی | معمولاً کاربرد اصلی نیست |
برای مثال، اگر هدف این باشد که یک کنتاکتور ۱۰ ثانیه پس از دریافت فرمان وصل شود، تایمر گزینه مناسب است. اما اگر بخواهید روشنایی یک تابلو هر روز ساعت مشخصی روشن و در ساعت دیگری خاموش شود، ساعت فرمان انتخاب مناسب تری خواهد بود.
انواع تایمر
تایمرها را می توان بر اساس نحوه عملکرد و نوع زمان بندی دسته بندی کرد.
تایمر تأخیر در وصل
در این مدل، پس از دریافت فرمان، خروجی بلافاصله تغییر وضعیت نمی دهد و پس از سپری شدن زمان تنظیم شده عمل می کند.
این نوع تایمر در مدارهایی کاربرد دارد که لازم است بین صدور فرمان و فعال شدن تجهیز فاصله زمانی ایجاد شود.
تایمر تأخیر در قطع
در این نوع، با حذف فرمان ورودی، خروجی برای مدت مشخصی در وضعیت خود باقی می ماند و پس از پایان زمان تنظیم شده تغییر وضعیت می دهد.
تایمر تک منظوره و چند منظوره
برخی تایمرها تنها یک عملکرد زمانی مشخص دارند، در حالی که تایمرهای چند منظوره می توانند چند حالت عملکردی مانند تأخیر در وصل، تأخیر در قطع، پالس و سایر حالت های زمانی را ارائه دهند.
برای مدارهایی که تغییر نوع عملکرد در پروژه های مختلف مورد نیاز است، تایمر چند منظوره انعطاف بیشتری ایجاد می کند.
انواع ساعت فرمان
ساعت فرمان دیجیتال
ساعت فرمان دیجیتال دارای نمایشگر و رابط تنظیم الکترونیکی است و امکان تعریف برنامه های زمانی را فراهم می کند. بسته به مدل، می توان برنامه های روزانه، هفتگی یا چندین زمان روشن و خاموش را تنظیم کرد.
ساعت فرمان آنالوگ
در مدل های آنالوگ، برنامه زمانی با مکانیزم مکانیکی و زبانه ها یا سگمنت های تنظیمی مشخص می شود. این مدل ها ساختار ساده تری دارند و برای برنامه های زمانی ثابت می توانند گزینه مناسبی باشند.
ساعت فرمان روزانه
این مدل برای برنامه هایی طراحی شده است که فرمان روشن و خاموش شدن در چرخه روزانه تکرار می شود.
ساعت فرمان هفتگی
ساعت فرمان هفتگی امکان تعریف برنامه متفاوت برای روزهای مختلف هفته را فراهم می کند. این ویژگی برای ساختمان ها، روشنایی، موتورخانه و تجهیزات صنعتی که در روزهای مختلف برنامه متفاوتی دارند، کاربردی است.
مهم ترین مشخصات فنی تایمر و ساعت فرمان
هنگام انتخاب این تجهیزات، علاوه بر نوع عملکرد، مشخصات زیر باید بررسی شوند:
محدوده زمانی
محدوده تنظیم زمان مشخص می کند تایمر تا چه مدت می تواند تأخیر یا زمان عملکرد ایجاد کند. بسته به مدل، این محدوده می تواند از زمان های بسیار کوتاه تا چند ساعت یا بیشتر باشد.
در ساعت فرمان نیز محدوده و دقت برنامه ریزی زمانی باید با نیاز پروژه مطابقت داشته باشد.
تعداد برنامه ها
در ساعت فرمان دیجیتال، تعداد برنامه های قابل تعریف اهمیت زیادی دارد. اگر چندین زمان روشن و خاموش در طول هفته نیاز باشد، باید ظرفیت برنامه ریزی محصول بررسی شود.
نوع عملکرد تایمر
اگر تایمر قرار است در چند مدار مختلف استفاده شود، مدل چند منظوره می تواند کاربرد بیشتری داشته باشد. نوع عملکردهایی که دستگاه پشتیبانی می کند باید پیش از خرید بررسی شود.
ولتاژ تغذیه
ولتاژ تغذیه تایمر یا ساعت فرمان باید با ولتاژ موجود در تابلو مطابقت داشته باشد. این مشخصه با ولتاژ کنتاکت خروجی یکسان نیست و باید هر دو به صورت جداگانه بررسی شوند.
نوع و ظرفیت کنتاکت خروجی
خروجی تجهیز ممکن است به صورت کنتاکت رله ای NO و NC باشد. جریان و ولتاژ قابل قطع و وصل این کنتاکت باید متناسب با بار انتخاب شود.
اگر بار جریان بالایی دارد، می توان از خروجی تایمر یا ساعت فرمان برای تحریک کنتاکتور استفاده کرد تا خود تجهیز زمان بندی مستقیماً جریان بار قدرت را قطع و وصل نکند.
تعداد کانال یا خروجی
برخی مدل ها دارای یک خروجی و برخی مدل ها دارای چند خروجی هستند. در پروژه هایی که چند مدار باید به صورت مستقل کنترل شوند، تعداد خروجی اهمیت پیدا می کند.
دقت زمانی
در ساعت های فرمان، دقت ساعت و میزان خطای زمانی اهمیت دارد، به ویژه زمانی که تجهیزات باید در ساعت مشخصی روشن یا خاموش شوند.
قابلیت ذخیره برنامه
در مدل های دیجیتال، باید بررسی شود برنامه های تنظیم شده در هنگام قطع برق حفظ می شوند یا خیر و دستگاه چه نوع باتری یا پشتیبان داخلی برای حفظ ساعت و تنظیمات دارد.
روش نصب
تایمرها و ساعت های فرمان تابلویی معمولاً برای نصب روی ریل DIN طراحی می شوند. ابعاد ماژول و فضای اشغال شده در تابلو باید پیش از خرید بررسی شود.
تایمر و ساعت فرمان در مدار کنتاکتور
یکی از کاربردهای مهم این تجهیزات، کنترل کنتاکتور است. در این حالت، تایمر یا ساعت فرمان به جای قطع و وصل مستقیم بار قدرت، مدار فرمان کنتاکتور را کنترل می کند.
برای مثال، ساعت فرمان می تواند در ساعت مشخصی فرمان وصل کنتاکتور را صادر کند. کنتاکتور نیز بار اصلی مانند روشنایی، موتور، هیتر یا پمپ را به مدار متصل می کند.
این ساختار باعث می شود تجهیز زمان بندی از جریان مدار قدرت جدا باشد و بتوان بارهای بزرگ تر را با استفاده از کنتاکتور کنترل کرد.
تفاوت تایمر و رله ضربه ای
رله ضربه ای با هر فرمان لحظه ای وضعیت خروجی خود را تغییر می دهد و برای کنترل یک مدار از چند شستی بسیار مناسب است.
تایمر اما عملکرد خود را بر اساس زمان انجام می دهد. برای مثال می تواند پس از دریافت فرمان، خروجی را با تأخیر مشخص فعال یا غیرفعال کند.
بنابراین اگر هدف کنترل یک چراغ با چند شستی باشد، رله ضربه ای گزینه مناسبی است؛ اما اگر لازم باشد چراغ پس از مدت مشخصی خاموش شود یا با تأخیر روشن شود، تایمر کاربرد مرتبط تری دارد.
هنگام خرید تایمر و ساعت فرمان به چه نکاتی توجه کنیم؟
قبل از خرید، این موارد را مشخص کنید:
- نوع عملکرد مورد نیاز
- محدوده زمانی
- تعداد برنامه های مورد نیاز
- روزانه یا هفتگی بودن برنامه
- ولتاژ تغذیه
- AC یا DC بودن تغذیه در مدل مورد نظر
- تعداد خروجی
- نوع کنتاکت NO و NC
- جریان و ولتاژ قابل تحمل کنتاکت
- نوع بار
- دقت زمانی
- حفظ برنامه هنگام قطع برق
- وجود باتری پشتیبان در ساعت فرمان
- روش نصب
- ابعاد و تعداد ماژول
- شرایط محیطی
- برند و کیفیت ساخت
نکته مهم این است که ظرفیت کنتاکت خروجی را با جریان واقعی بار اشتباه نگیرید. اگر بار موتوری، هیتر یا بار دیگری با جریان بالا باشد، بهتر است ظرفیت خروجی بر اساس شرایط سوئیچینگ بررسی شود و در صورت نیاز از کنتاکتور به عنوان واسط استفاده شود.
چگونه تایمر یا ساعت فرمان مناسب انتخاب کنیم؟
ابتدا مشخص کنید فرمان مورد نظر بر اساس یک رویداد صادر می شود یا بر اساس ساعت مشخص. اگر به تأخیر زمانی نسبت به دریافت فرمان نیاز دارید، تایمر انتخاب مناسب تری است. اگر مدار باید در ساعت ها یا روزهای مشخص روشن و خاموش شود، ساعت فرمان گزینه مناسب تری خواهد بود.
سپس محدوده زمانی، تعداد برنامه ها و نوع عملکرد را بررسی کنید. در مرحله بعد ولتاژ تغذیه و مشخصات خروجی را با مدار کنترل تطبیق دهید.
اگر بار مستقیماً توسط خروجی تجهیز کنترل می شود، جریان، ولتاژ و نوع بار را بررسی کنید. برای بارهای قدرت، استفاده از کنتاکتور می تواند راهکار مناسب تری باشد تا تایمر یا ساعت فرمان فقط مدار فرمان را کنترل کند.
خرید تایمر و ساعت فرمان از تیار صنعت
برای انتخاب تایمر و ساعت فرمان، ابتدا باید نوع کنترل زمانی مورد نیاز مشخص شود و سپس محدوده زمانی، ولتاژ تغذیه، تعداد برنامه، نوع خروجی و ظرفیت کنتاکت بررسی شود. در پروژه های صنعتی، هماهنگی این تجهیزات با کنتاکتور و سایر اجزای مدار فرمان نیز اهمیت دارد.
در تیار صنعت می توانید انواع تایمر و ساعت فرمان را بر اساس مشخصات فنی و کاربرد مورد نظر بررسی کنید و مدل مناسب برای تابلوهای برق، سیستم های روشنایی، موتورخانه، پمپ، تهویه و مدارهای اتوماسیون را انتخاب کنید.